Wicca en de normen van 2020

Normen en waarden verandeen over de tijd. De #metoo-beweging heeft in 2019 een nieuwe focus op seksueel misbruik van vrouwen gegeven en de BLM-beweging heeft discriminatie opnieuw op de agenda gezet. Het is dus tijd om ook wicca nog eens te onderzoeken op deze aspecten.
Toen wicca in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw vorm kreeg zaten er zeker aantal elementen in, die de toesting van vandaag niet zouden doorstaan. Hoe staat het daar vandaag de dag mee.

Wicca is gefundeerd op het idee de voortzetting van oude Keltische tradities binnen een soort heksengeloof. Wicca is een door vrouwen geleide vruchtbaarheidsreligie. De deelnemers oerden hun rituelen tot in de jaren ’80 als teken van vrijheid. De vereniging van de goden in de Grote Rite en de inwijdingen waren uitgesproken seksueel van aard. Dat klinkt paradijselijk, maar de kanttekeningen hierbij zijn dat destijds alle wiccastromingen geleid werden door mannen. Gardner stelde bovendien dat ‘’als je hogepriesteres niet mooi genoeg is, dan moet je haar vervangen”. De alom gevierde Farrars stelden in hun standaardwerk The Witches Bible in 1984 nog dat er in hun coven geen plaats was voor homo’s. Kleurlingen zijn onbekend in de vroege wicca. Wellicht paste het allemaal in het tijdsbeeld van het Engeland van de jaren ‘50 / ’70, maar met de bril van vandaag zitten er toch bedenkelijk elementen in.

Discriminatie op sekse / Seksueel misbruik

Te beginnen met Doreen Valiente zijn de seksuele elementen van wicca al snel naar de achtergrond geschreven. Ze heeft aangevoeld en mogenlijk aan den lijve meegemaakt dat sommige vrouwen zich vanwege de groepsdruk ongemakkelijk voelden tijdens rituelen of hun eigen grenzen voorbij gingen.  Vooral in de USA werd Doreen op handen gedragen en uitgesproken feministische wiccagroepen baseren zich op haar werk. De vraag is echter of wat deze groepen doen nog wel wicca is, want het uitgangspunt is het behouden van de balans tussen mannelijke en vrouwelijke energie en niet de overheersing van de ene sekse door de andere.

Inmiddels komt naaktheid in rituelen alleen nog voor als de hele groep daarvoor kiest, ook het nudisme is op zijn retour en komt onder jongeren nauwelijks voor. Seksuele handelingen zijn symbolisch geworden of naar de privesfeer verhuist. De HPS hoeft niet meer mooi te zijn. Over het algemeen zijn het ervaren vrouwen van middelbare leeftijd die zich niet de les laten lezen.

Ook het standpunt t.o.v homo’s of liever LBTHQ+ers is over de jaren drastisch gewijzigd. Wicca gaat uit van mannelijke en vrouwelijke energie, die energie is niet noodzakelijkerwjs sekse gebonden. Er is dus geen reden om LBTHQ+ers te weigeren. Bovendien vinden er in de rituelen geen actieve seksuele handelingen plaats en is naaktheid geen verplichting, dus seksuele geaardheid of gender maakt niets uit.

Discriminatie op geloof

In het begin werd wicca neergezet als herleving van een eeuwenoud heksengeloof. De heksenvervolging kreeg daarin een centrale plaats en vormde de grondslag voor allerlei geheimzinnigheid en soms ook regelrechte haat tegen hedendaagse christenen. Inmiddels zijn wij zover dat wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat er geen sprake is van een geloof met historische continuïteit en dat niet de heksenvervolging maar de kettervervolging als grootste kwaad van de Inquistie bestempeld kan worden.
Omdat wicca een religie op zichzelf is, is dan het niet te verwachten dat bijvoorbeeld belijdende christenen of moslims er aan deel zuden willen nemen. Vanwege de conflicterende geloofstegenstellingen is het dan ook verdedigbaar om mensen van een ander geloof met alle respect aan de deur te weigeren. Het kan natuurlijk nooit kwaad om ter bevordering van wederzijds begrip het gesprek met ze aan te gaan, maar dat is in een ander context.
Omgekeerd loop je in Europa nog wel het risico om vanwege onbegrip als sprookjesheks te worden weggezet of belachelijk gemaakt. Het is dan ook af te raden om met je geloof te koop te lopen als je je omgeving (buren, collega’s) niet vertrouwd. In de USA is wicca een erkend geloof en is de kans hierop gediscrimineerd te worden kleiner.  

Dicriminatie op (culturele) afkomst

Wicca is in zijn soort een westerse mysterietraditie. Westers betekende in het Engeland van de jaren ‘50 Keltisch. Dat hield uiteindelijk geen stand omdat bijna heel Engeland achtereenvolgens door de Romeinen, de Saksen, de Denen, de Noren en de Normandiers (in feite verfranste vikingen) overlopen is en dat daarmee de kans groot is dat de overleverde gebruiken, waarop wicca mede gebaseerd is, eerder Germaans dan Keltisch zijn. Vanwege dit westerse karakter zal je binnen de wicca niet gauw mensen van buiten Europa tegenkomen tenzij ze cultureel vermengd zijn geraakt, zoals bijvoorbeeld de Nederlands-Indiërs. Van discriminatie op ras zal binnen wicca dan ook geen sprake zijn.

Hiermee verwant is cultuurroof, ook een thema van 2020. Cultuurroof is het zich ongevraagd toe-eigenen van culturele elementen van andere volkeren, doorgaans volkeren die door de blanke kolonisators overlopen zijn. In de pagan wereld wordt het leentjebuur spelen met goden, symbolen en gebruiken van andere volkeren als normaal gezien, maar dat is het niet, zelfs niet als het met respect gebeurt. Vaak weten wij van de eigen culturele achtergrond zo weinig dat het bijna onmogelijk is om zaken op de juiste waarde te schatten, laat staan dat wij dat van andere culturen weten. Het wordt zelfs beledigend als deze volkeren de genocide hebben overleeft en hun eigen cultuur nog voortzetten (bijv. de Maories en de Amerikaans Indianen). Het advies is daarom om je binnen wicca tot je eigen Europese achtergrond te beperken, want daar is keuze genoeg uit de Keltische, Germaanse en Grieks-Romeinse cultuur.  

Nico de Vos, 2020